•  
  •  
 

Author's name (Thai)

ปภาณภณ ปภังกรภูรินท์

Author's Affiliation (Thai)

ผู้อำนวยการกองบริหารงาน คณะนิเทศศาสตร์และนวัตกรรมการจัดการ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์

Author's Affiliation (English)

Director Graduate School of Communication Arts and Management Innovation National Institute of Development Administration

Abstract (Thai)

หลักความคาดหวังอันชอบธรรมเป็นกลไกสำคัญในระบบกฎหมายปกครองสมัยใหม่ที่มุ่งคุ้มครองความไว้วางใจของประชาชนต่อการกระทำของรัฐ บทความนี้ศึกษาพัฒนาการและสาระสำคัญของหลักการดังกล่าวในระบบกฎหมายเปรียบเทียบ ได้แก่ ระบบกฎหมายเยอรมนีที่หลักความคาดหวังอันชอบธรรมได้รับการยอมรับเป็น “หลักรัฐธรรมนูญทั่วไป” ภายใต้หลักนิติรัฐ และเชื่อมโยงกับหลักความมั่นคงแน่นอนทางกฎหมายและหลักความได้สัดส่วน ในอังกฤษหลักนี้มีจุดเริ่มต้นจากแนวคิดเรื่องความเป็นธรรมในกระบวนการก่อนขยายไปสู่การคุ้มครองผลประโยชน์เชิงเนื้อหาโดยใช้หลักการถ่วงดุลกับประโยชน์สาธารณะ ส่วนประเทศอื่น เช่น ออสเตรเลีย แคนาดา โปแลนด์ อินเดีย และฝรั่งเศส ต่างมีลักษณะการปรับใช้เฉพาะที่สะท้อนเป้าหมายร่วมกันในการจำกัดอำนาจรัฐและคุ้มครองความไว้วางใจของประชาชน สำหรับประเทศไทย ศาลปกครองไทยได้วางหลักการตีความสำคัญหลายประการทั้งการคุ้มครองเชิงเนื้อหาที่รับรองฐานะทางกฎหมายแม้คำสั่งจะถูกเพิกถอนในภายหลัง การชั่งน้ำหนักระหว่างความคาดหวังส่วนบุคคลกับประโยชน์สาธารณะ การเชื่อมโยงหลักความคาดหวังอันชอบธรรมกับหลักนิติรัฐ ข้อยกเว้นกรณีประมาทเลินเล่อร้ายแรงและการปกปิดข้อเท็จจริงที่มีสาระสำคัญ อย่างไรก็ตาม การปรับใช้ยังขาดความสม่ำเสมอในสาระสำคัญของการคุ้มครองความไว้วางใจของประชาชน บทความจึงนำเสนอแนวทางการพัฒนากฎหมายปกครองไทย ทั้งการปรับปรุงกฎหมายที่มีอยู่ให้ครอบคลุมรูปแบบความคาดหวังที่หลากหลาย การพัฒนาแนวทางการตีความของศาลที่ยอมรับการคุ้มครองทั้งในเชิงกระบวนการและเชิงเนื้อหา และการสร้างกลไกทางกฎหมายใหม่ เช่น คณะกรรมการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท อันจะนำไปสู่การพัฒนาระบบกฎหมายปกครองไทยที่เป็นธรรม โปร่งใส และสอดคล้องกับหลักนิติรัฐอย่างแท้จริง

Abstract (English)

The principle of legitimate expectations constitutes a key mechanism in modern administrative law aimed at protecting the trust of individuals in the conduct of public authorities. This article examines the development and core substance of this principle through comparative legal analysis. In the German legal system, legitimate expectations are recognized as a general constitutional principle (Allgemeiner Rechtsgrundsatz) under the rule of law, closely tied to legal certainty and the principle of proportionality. In English law, the principle originated from procedural fairness and has evolved toward the substantive protection of individual interests through a balancing test with overriding public interests. Other jurisdictions—such as Australia, Canada, Poland, India, and France—have adopted varying approaches reflecting a shared objective: to constrain arbitrary state power and safeguard the public’s trust in administrative governance. In the Thai context, the Administrative Court has established interpretive guidelines in several landmark decisions. These include the recognition of substantive protection that upholds legal status even after administrative decisions are revoked, the weighing of individual expectations against public interests, and the linkage between legitimate expectations and the constitutional principle of the rule of law. Nonetheless, exceptions remain in cases involving gross negligence or concealment of material facts. Despite these developments, the application of the principle in Thailand remains inconsistent and underdeveloped. This article proposes a comprehensive framework for enhancing the protection of legitimate expectations in Thai administrative law. Recommendations include amending existing legislation to encompass a wider range of expectations, developing consistent judicial interpretive standards that cover both procedural and substantive dimensions, and establishing new institutional mechanisms—such as a dispute mediation committee—to promote fairness, transparency, and coherence in public administration in accordance with the rule of law.

Keywords (Thai)

หลักความคาดหวังอันชอบธรรม, หลักความเชื่อโดยสุจริต, กฎหมายปกครอง

Keywords (English)

Legitimate Expectations, Protection of Good Faith, Administrative Law

First Page

25

Last Page

69

Download

Share

COinS