•  
  •  
 

Author's name (Thai)

ณัชพล จิตติรัตน์

Author's Affiliation (Thai)

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

Author's Affiliation (English)

Assistant Professor Faculty of Law, Chulalongkorn University

Abstract (Thai)

หลักเกณฑ์ในการพิจารณาความรับผิดทางอาญาของผู้กระทำความผิดที่มีสภาวะจิตผิดปกตินับเป็นปัญหาสำหรับศาลและนักกฎหมายมาช้านานในอดีต เนื่องจากผู้กระทำความผิดบางรายอาจกระทำความผิดไปโดยไม่รู้สึกตัว เพราะมีสาเหตุมาจากความบกพร่องทางประสาท สมอง จิตใจ อารมณ์และความเครียด ซึ่งความผิดปกติทางจิตขนาดใดจึงจะนำมาพิจารณาว่าผู้นั้นไม่มีความผิด หรือมีความผิดแต่ควรยกเว้นโทษหรือลดโทษนี้ ศาลของประเทศอังกฤษได้วางหลักสำคัญไว้ในการพิจารณาคดี McNaghten’s (1843) ว่าต้องสันนิษฐานไว้ก่อนว่ามนุษย์ทุกคนมีจิตปกติ เว้นแต่จะมีข้อสันนิษฐานซึ่งสามารถพิสูจน์ได้ว่าขณะกระทำความผิดจำเลยได้รับความเจ็บปวดจากโรคทางจิตจนไม่ทราบเนื้อหาและสาระสำคัญของการกระทำ กล่าวคือไม่สามารถรู้ได้ว่าสิ่งนั้นถูกหรือผิด หลักเกณฑ์ดังกล่าวนี้ได้ถูกนำไปใช้อย่างแพร่หลายทั้งในสหรัฐอเมริกาและประเทศในภูมิภาคยุโรป ซึ่งนำไปสู่การตัดสินว่าจำเลยไม่มีความผิดโดยศาลจะมีคำสั่งให้ควบคุมตัวจำเลยไปรับการบำบัดรักษาที่สถานพยาบาล สำหรับการพิจารณาถึงความรับผิดของผู้ที่มีจิตบกพร่อง โรคจิต หรือจิตฟั่นเฟือน ตามแนวทางในการพิจารณาคดีของศาลนั้นหากผู้กระทำไม่รู้สำนึกของการกระทำย่อมไม่มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 59 ถ้าหากผู้กระทำรู้สำนึกแต่ไม่สามารถรู้ผิดชอบ หรือไม่สามารถบังคับตนเองได้ถือเป็นเหตุยกเว้นโทษ และถ้าผู้กระทำความผิดยังสามารถรู้ผิดชอบอยู่บ้าง หรือยังสามารถบังคับตนเองได้บ้าง ผู้นั้นต้องรับโทษสำหรับความผิดนั้น โดยศาลจะลงโทษน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้สำหรับความผิดนั้นเพียงใดก็ได้ตามมาตรา 65 ซึ่งจะเห็นได้ว่าในกรณีที่ศาลตัดสินว่าจำเลยไม่มีความผิดนี้อาศัยความตามมาตรา 59 ถือว่าผู้กระทำความผิดไม่รู้สำนึกซึ่งใช้หลักเกณฑ์เดียวกับบุคคลทั่วไปซึ่งหากไม่รู้สำนึกในการกระทำก็ย่อมไม่มีความผิด ดังปรากฏตามคำพิพากษาฎีกาที่ 8743/2544 คำพิพากษาฎีกาที่ 2590/2562 แต่สำหรับผู้กระทำความผิดที่มีจิตบกพร่อง โรคจิต หรือจิตฟั่นเฟือนนั้นได้กระทำความผิดไปโดยไม่รู้ถึง “สภาพ” และ “สาระสำคัญ” ของการกระทำจึงควรบัญญัติแยกไว้เป็นอีกมาตราหนึ่งให้ผู้นั้นไม่มีความผิดและหากผลของการกระทำความผิดมีความร้ายแรงต่อชีวิต ร่างกายหรือทรัพย์สินของผู้อื่นก็ควรให้เป็นดุลพินิจของศาลในการมีคำสั่งให้ส่งตัวผู้นั้นเข้ารับการบำบัดรักษาในสถานพยาบาลได้เช่นเดียวกับที่บัญญัติความไว้ใน มาตรา 48 นอกจากนี้ หากผู้กระทำความผิดยังสามารถรู้ผิดชอบหรือยังสามารถบังคับตนเองได้บ้างก็ควรมีเกณฑ์ลดโทษตามความร้ายแรงของการกระทำความผิดดังเช่นหลักเกณฑ์ตามประมวลกฎหมายอาญาของสาธารณรัฐฝรั่งเศสเพื่อให้เกิดความเป็นธรรมต่อผู้เสียหาย ทั้งยังควรนำวิธีการคุมประพฤติมาใช้บังคับหลังจากที่จำเลยพ้นโทษในกรณีที่ผู้นั้นได้กระทำความผิดร้ายแรงดังเช่น สาธารณรัฐฝรั่งเศสและประเทศอังกฤษ เพื่อป้องกันมิให้ผู้นั้นกลับมากระทำความผิดซ้ำขึ้นอีก

Abstract (English)

Criteria for determining the criminal liability of mentally disordered offenders have long been a problem for courts and lawyers. Since some offenders may commit crimes without realizing it or the crimes were caused by impairments in the nervous system, brain, mind, emotions, and stress. The problem is what level of mental disorder will be taken into consideration that a person is not guilty or is guilty, but the punishment should be exempted, or the penalty should be reduced. The Common Law Courts in the United Kingdom laid down the principle in McNaghten’s (1843) case that all human beings must be presumed to be mentally sane unless it can be proven that while committing the offense, the defendant was suffering from a mental illness to the extent that he did not know the content and essence of the act. That means the offender is unable to know whether his action is right or wrong. These principles have been widely adopted in the United States and countries in the European region. This led to the result that the defendant would be convicted of not guilty, and the court would order the defendant to be detained for treatment at a hospital. As for the liability of persons with mental defects, psychosis, or mental infirmity, according to the Thai Criminal Code, if the doer is not aware of the action, he will not be guilty under Section 59. However, if the doer is aware but cannot appreciate the nature of his conduct, he will be exempted from punishment. And if the perpetrator still can appreciate the nature of his conduct, he must be punished for that offense, but the court may reduce the punishment less than what the law specifies for that offense at any time according to Section 65. Mostly, in cases where the court decides that the defendant is not guilty, the reason would be based on the provisions of Section 59, assuming that the offender is not conscious, for example, the Supreme Court Judgment No. 8743/2001, No. 2590/2019. However, in case that the offenders are mentally defective, mentally ill, or mentally deranged have committed an offense without knowing the “condition” and “essence” of the act, a separate provisions should be made to ensure that the person is not guilty and if the results of committing an offense is serious to life, body or property of another person, it should be at the discretion of the court to order that person to be sent for treatment in a hospital, similarly to what is provided in Section 48. In addition, if the offender can appreciate the nature of his conduct, or are still able to control themselves, there should be a criterion for reducing the punishment based on the seriousness of the offense, such as the criteria in the French Criminal Code to ensure fairness to the victims. Moreover, the method of probation should be applied after the defendant is released from prison in cases where he or she has committed a serious offense, as in France and England to prevent the offender from committing the crime again.

Keywords (Thai)

ความรับผิดทางอาญา, วิกลจริต, โรคจิต, จิตฟั่นเฟือน, วิธีการเพื่อความปลอดภัย

Keywords (English)

Criminal Liability, Insanity, Psychosis, Mental Disorder, Security Measures

First Page

159

Last Page

191

Download

Share

COinS